( امّا الّذين كفروا و كذّبوا بآياتنا و لقاء الآخره فاولئك في العذاب محضرون . ) 166 و امّا كسانى كه كفر ورزيدند و آيات ما و لقاى آخرت را تكذيب كردند ، پس ايشان به عذاب ، حاضر گردند . امّا مشهور در ميان اهل دل ، منظور از لقا همان فناست ، همچون فناى قطره در دريا و آنها استدلال مى كنند كه خداوند فرموده است : ( انّا للّه و انّا اليه راجعون . ) 167 ما از خداييم و به سوى خدا باز مى گرديم . ( يا ايّها الانسان انّك كادح الي ربّك كدحاً فملاقيه . ) اى انسان ! تو به سوى رسيدن به خدايت ، سخت در تكاپويى ، پس او را ملاقات خواهى كرد . ليكن استاد رضوان الله تعالى عليه در درسهاى اخلاق خود به اين دو ، اعتقاد نداشت و مى گفت : اعتقاد به باور دوم ، ايجاد و وجود به مفهوم لغوى را اقتضا مىكند ، و اعتقاد به باور نخست ، خلاف ظواهر آيات است ، به علاوهء آنكه مسئله مهمّى نيز ناديده گرفته شده است . باور محقّقانه ، پايانى اعيان ثابته است همراه با فناى انانيت و دريافتن امكان ذاتى آن و درك اين مفهوم كه " در سراى ، جز او كسى نيست " پس آن در هر زمانى با عنايت الهى فانى و قائم است . خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد : ( الله لا إله الّا هو الحيّ القيّوم . ) 169 جز الله ، الهى نيست كه تنها زندهء پاينده اوست . و به حقيقت موجودى جز او نيست و جز او ، هر چيز ديگر سراب است كه تشنه ، او را آب مى پندارد . پس انسان در پرتو سير سلوك و رسيدن به مقام حقّ اليقين ، جز الله را